Geguritan (puisi)

Geguritan

        Geguritan iku sawijining rumpakan, pepathan, karang kang awujud rerocen tembung lan ukara kang Indah,  ringkes, padhat, lan mintes. Geguritan kelebu karya sastra Jawa gagrak anyar. Ana sing ngarani geguritan iku puisi Jawa moderen, maksude wujude puisi lan muncul ing jaman sastra Jawa anyar utawa modern. 

         Ing sejarah kasastraan Jawa wujud puisi iku ora mung geguritan bae, nanging uga ana tembang apa bedane! Geguritan iku ditulis tanpa paugeran guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu, dene tembang iku kaiket ing paugeran guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu. Tembang ing kasustraan Jawa iku werna- werna yaiku:
1. Tembang gedhe/kakawin (sastra Jawa kuno)
2. Tengahan/kidung (macapat)
3. Cilik/alit
4. Dolanan (campuran)

Contoh Geguritan

STRUKTUR TEKS GEGURITAN

A. Struktur Lair
        Struktur lair yaiku wujud kang bisa dideleng lan dituduhake ing geguritan kanggo para siswa kudu ngeling-eling mara tembung ukara gatra, padha lan tata panulisan  kang ana ing geguritan struktur lair kang dirembang, yaiku :

1.  Tipografi

     Wujudnyata utawa blegere geguritan kang bisa di dereng langsung. Ana kang saben gatra diwiwit aksara gedhe, ana kang kabeh tembunge nganggo aksara cilik. Ana kang nggunakake tandha titik (.), tandha panyeru (!), ana uga kang babar pisan ora nggunakake tanda baca

  2. Imaji
       Amarga geguritan nggunakake basa minangka sarana, mulane yen para siswa bisa nemokake daya panyitra/imaji ing sawijining geguritan, iku bakal dadi sangu kang wigati banget kanggo nyinau lan ngerteni isine geguritan.
 
   3. Gaya
    Lelewane basa ing geguritan yaiku keendahan tembung lan ukara, lan basa kang digunakake dening panggurit.
   
    4. Enjambemen
        Yaiku tembung-tembung kang sengaja diseleh ing akhir gatra utawa  madeg dhewe ing sawijining gatra, kang gunane kanggo nguwatake gatra ing dhuwur lan ing sangisore.
   
     5. Purwakanthi.
     Purwakanthi iku nggandheng utawa melu karo sing wiwitan utawa sing ana ing ngarepe.

• Purwakanthi guru swara: yaiku aksara swara (vokal), swarane kang nurut
• Purwakanthi guru sastra: geguritan nduweni purwakanthi guru sastra yen sing runtut sing ngarep aksara sigege (konsonan)

B.  Struktur Batin
     Kejaba struktur lair uga ana struktur batin, yaiku wujud geguritan kang ora kasat mripat, jenenge bae batin.

1. Tema-gagasan pokok
2. Wirasa-swasana
3.  Amanat- tujuan/pesene panggurit